Bij het werken met epoxy, polyester, lakken en andere chemische producten is het belangrijk om je luchtwegen goed te beschermen. Tijdens het schuren kan fijnstof vrijkomen, terwijl je bij het verwerken van harsen en oplosmiddelen te maken kunt krijgen met chemische dampen. Maar welk masker heb je hiervoor nodig? En wat is eigenlijk het verschil tussen een A2-, P2- of P3-filter?
In dit artikel leggen we uit welke soorten stof- en dampmaskers er zijn, hoe je de juiste filters kiest en wanneer je deze moet vervangen.
Wat is het verschil tussen een stofmasker en een dampmasker?
Een stofmasker en een dampmasker beschermen tegen verschillende stoffen. Het belangrijkste verschil zit in het type filter.
- Stofmasker
Een stofmasker beschermt tegen deeltjes die in de lucht zweven, zoals fijnstof, vezels en nevel. Denk aan het stof dat vrijkomt bij het schuren of slijpen van uitgeharde epoxy en polyester. Een gewoon stofmasker beschermt niet tegen chemische gassen en dampen. - Dampmasker
Een dampmasker beschermt tegen bepaalde chemische gassen en dampen, bijvoorbeeld van oplosmiddelen of polyesterhars. Hiervoor wordt een geschikt gas- of dampfilter gebruikt, zoals een A2-filter. Niet ieder dampfilter beschermt tegen dezelfde stoffen. - Combinatiemasker
Bij sommige werkzaamheden komen zowel dampen als stof of nevel vrij. In dat geval kan een masker met combinatiefilters nodig zijn. Een A2P3-filter is hier een voorbeeld van. Dit filter beschermt tegen bepaalde organische dampen én tegen deeltjes.
Welke soorten stof- en dampmaskers zijn er?
Er zijn verschillende soorten ademhalingsmaskers. Welke uitvoering je kiest, hangt onder andere af van de werkzaamheden en hoe vaak je het masker gebruikt.
1. Wegwerpstofmaskers (FFP2 en FFP3)
Wegwerpstofmaskers zijn bedoeld voor werkzaamheden waarbij stof en andere deeltjes vrijkomen. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende beschermingsklassen, waaronder FFP2 en FFP3.
- FFP2: filtert een groot deel van de schadelijke deeltjes uit de lucht en is geschikt voor de meeste schuurklussen.
- FFP3: heeft een hogere filterefficiëntie en kan nodig zijn bij werkzaamheden waarbij veel of schadelijk fijnstof vrijkomt.
Sommige stofmaskers hebben een uitademventiel, zoals het Colad FFP2 stofmasker met uitademventiel. Dit helpt om warme en vochtige uitgeademde lucht af te voeren, maar biedt geen extra bescherming tegen chemische dampen.
2. Halfgelaatsmaskers met geïntegreerde filters
Een halfgelaatsmasker bedekt je neus en mond. Sommige uitvoeringen hebben vaste, geïntegreerde filters die je niet afzonderlijk kunt vervangen. Een voorbeeld is het 3M 4251 halfgelaatsmasker. Dit gebruiksklare masker heeft geïntegreerde bescherming van klasse A1P2 tegen bepaalde organische dampen en deeltjes.
Het voordeel is dat je geen losse filters hoeft te monteren. Wanneer de filters aan vervanging toe zijn of het masker beschadigd is, vervang je het volledige masker.
3. Herbruikbare halfgelaatsmaskers
Werk je regelmatig met harsen, lakken of andere chemische producten? Dan kan een herbruikbaar halfgelaatsmasker met verwisselbare filters een praktische keuze zijn. Het 3M 6000 halfgelaatsmasker is hiervan een voorbeeld. Je kunt dit masker uitrusten met verschillende geschikte filters, afhankelijk van de stoffen waarmee je werkt.
Zo kun je onder andere de 3M 6055 A2 dampfilters gebruiken. Wanneer ook deeltjesbescherming nodig is, kunnen deze worden gecombineerd met 3M 5935 P3 stoffilters en de daarvoor bestemde filterhouders.
4. Volgelaatsmaskers
Een volgelaatsmasker bedekt niet alleen je neus en mond, maar ook je ogen. Dit kan nuttig zijn bij werkzaamheden waarbij naast ademhalingsbescherming ook geschikte oog- en gezichtsbescherming nodig is.
Een voorbeeld is het 3M 6800/6900 volgelaatsmasker. Ook bij dit masker bepaal je aan de hand van de werkzaamheden welke filters nodig zijn.
Welke soorten filters zijn er?
Op de verpakking van een filter staan letters en cijfers, zoals A2, P3 of A2P3. Deze codes geven aan tegen welke stoffen het filter bescherming biedt en wat de filterklasse is.
Stoffilters: P1, P2 en P3
Stoffilters worden aangeduid met de letter P. Er zijn drie beschermingsklassen:
| Filter | Betekenis |
| P1 | Laagste filterefficiëntie van de drie klassen. |
| P2 | Hogere filterefficiëntie, geschikt voor bepaalde schadelijke stofdeeltjes. |
| P3 | Hoogste filterefficiëntie, voor werkzaamheden waarbij een hoge mate van deeltjesfiltratie nodig is. |
Een P3-filter heeft dus een hogere filterefficiëntie dan een P2-filter. Welke klasse je nodig hebt, hangt af van de aard en concentratie van het stof.
Dampfilters: A1, A2, en andere filtertypen
Dampfilters zijn herkenbaar aan letters die aangeven tegen welke groep gassen en dampen ze beschermen.
| Filter | Kleurcode | Bescherming tegen |
|---|---|---|
| A | Bruin | Organische gassen en dampen met een kookpunt boven 65°C. |
| B | Grijs | Bepaalde anorganische gassen en dampen, zoals chloor. |
| E | Geel | Zure gassen, zoals zwaveldioxide. |
| K | Groen | Ammoniak en bepaalde ammoniakverbindingen. |
Bij een gasfilter geeft het cijfer de filtercapaciteit aan. Zo heeft een A2-filter een grotere capaciteit dan een A1-filter. Dit betekent niet dat een A2-filter tegen meer soorten stoffen beschermt. Er bestaan ook filters met meerdere letters, zoals ABEK. Deze zijn bedoeld voor verschillende groepen gassen en dampen.
Welk masker heb ik nodig bij mijn werkzaamheden?
De juiste ademhalingsbescherming hangt af van het product, de werkwijze, de ventilatie en de blootstelling. Controleer daarom altijd het veiligheidsinformatieblad (SDS) van het product. In rubriek 8 vind je informatie over de aanbevolen persoonlijke beschermingsmiddelen.
Onderstaand overzicht helpt je bij de eerste keuze.
| Werkzaamheid | Welke bescherming kan nodig zijn? |
|---|---|
| Schuren van uitgeharde epoxy of polyester | Geschikt stofmasker met minimaal P2 filters. |
| Lamineren met polyesterhars | Geschikt dampmasker met A2 dampfilters. |
| Mengen en gieten van epoxy | Afhankelijk van het type epoxy, de ventilatie en de veiligheidsvoorschriften. Gebruik een dampmasker als je werkt met grote hoeveelheden epoxy of in een slecht geventileerde ruimte. |
| Werken met oplosmiddelhoudende lakken | Geschikt dampmasker met A2 dampfilters. |
| Werken met polyurethaan | Geschikt dampmasker met A2 dampfilters. |
Wanneer moet je een stofmasker of dampfilter vervangen?
Filters gaan niet onbeperkt mee. Wanneer je een filter moet vervangen, hangt af van het type filter en hoe intensief je het gebruikt.
Wanneer vervang je een stoffilter?
Een stoffilter vangt deeltjes op en raakt tijdens gebruik langzaam vervuild. Hierdoor kan het steeds moeilijker worden om door het filter te ademen.
Vervang een stoffilter wanneer:
- de ademweerstand merkbaar toeneemt;
- het filter beschadigd, sterk vervuild of onhygiënisch is;
- de gebruiksduur volgens de fabrikant is verstreken.
Bij wegwerpstofmaskers met de aanduiding NR (niet-herbruikbaar) geldt een maximale gebruiksduur van één werkdienst. Vervang ze eerder als ze vuil, nat of beschadigd raken. Maskers en filters met de aanduiding R kunnen onder de voorwaarden van de fabrikant voor meerdere werkdiensten geschikt zijn.
Wanneer vervang je een dampfilter?
Bij een dampfilter werkt het anders. Gas- en dampfilters bevatten filtermateriaal dat bepaalde chemische stoffen vasthoudt. Wanneer dit materiaal verzadigd raakt, kunnen de dampen door het filter heen komen.
Hoe snel dit gebeurt, hangt onder andere af van:
- de soort damp en de concentratie;
- hoe lang en hoe vaak je werkt;
- de temperatuur en luchtvochtigheid;
- het gebruikte filtertype.
Er is daarom geen vaste gebruiksduur die voor ieder A1- of A2-filter geldt. De juiste vervangingstermijn bepaal je aan de hand van de fabrikantvoorschriften en de omstandigheden waarin je werkt. Wacht niet totdat je de chemische dampen weer ruikt. Niet iedere schadelijke stof is goed te ruiken en je reukvermogen is geen betrouwbare manier om te beoordelen of een filter nog werkt.
Ruik of proef je tijdens het gebruik toch de betreffende chemische stof, of merk je irritatie? Stop dan direct, ga naar schone lucht en controleer de pasvorm en de filters voordat je verdergaat. Pas ook het vervangschema aan.
Wanneer vervang je het volledige masker?
Bij maskers met geïntegreerde filters, zoals de 3M 4251, kun je de filters niet los vervangen. Zodra de filters hun toegestane gebruiksduur hebben bereikt, moet je het hele masker vervangen. Ook een herbruikbaar masker moet worden vervangen als bijvoorbeeld het maskerlichaam, de afdichting of andere belangrijke onderdelen beschadigd zijn en niet veilig hersteld kunnen worden.
Hoe gebruik en bewaar je een ademhalingsmasker?
Zelfs een masker met de juiste filters beschermt onvoldoende als het niet goed aansluit op je gezicht.
Let daarom op de volgende punten:
- Controleer de pasvorm. Het masker moet rondom goed aansluiten op je gezicht. Baardgroei of stoppels op de afdichtingsrand kunnen ervoor zorgen dat vervuilde lucht langs het masker naar binnen komt.
- Controleer de afdichting vóór ieder gebruik. Volg hiervoor de pasvormcontrole uit de handleiding. Bij professioneel gebruik is daarnaast een passende fit-test belangrijk.
- Gebruik de juiste filters. Niet alle filters passen op ieder masker. Controleer of de combinatie van masker, filter en eventuele filterhouder door de fabrikant is goedgekeurd.
- Reinig je masker na gebruik. Maak herbruikbare maskeronderdelen schoon volgens de handleiding. Reinig de filters zelf niet met water of schoonmaakmiddelen.
- Bewaar het masker en de filters goed. Bewaar ze schoon en droog, beschermd tegen stof en chemische dampen. Volg de opslaginstructies van de fabrikant en controleer de houdbaarheidsdatum.
Zorg daarnaast altijd voor voldoende ventilatie en gebruik waar mogelijk bronafzuiging om stof en dampen direct af te voeren. Een filtermasker maakt de lucht niet zuurstofrijker. Gebruik het daarom niet in zuurstofarme ruimten, bij onbekende concentraties gevaarlijke stoffen of in andere situaties waarvoor het masker niet geschikt is.
Goed beschermd aan de slag met epoxy, polyester of lak?
Ga je polyester lamineren, epoxy gieten of een uitgehard oppervlak schuren? Controleer dan vooraf welke stoffen tijdens je werkzaamheden kunnen vrijkomen. Zo bepaal je of je een stofmasker, dampmasker of combinatiefilter nodig hebt.
Bekijk ook ons assortiment persoonlijke beschermingsmiddelen en lees meer over veilig werken met epoxy.
Twijfel je welk masker of filter geschikt is voor jouw project? Neem gerust contact op met de specialisten van Polyestershoppen. Wij helpen je graag bij het kiezen van de juiste ademhalingsbescherming!
