Zelf bonbons maken, een chocoladereep met je eigen logo gieten of een bijzondere chocoladefiguur maken? Met een siliconen chocolademal kun je alle kanten op. Wist je dat je zo'n mal ook gewoon zelf kunt maken?!
Met het vloeibare siliconenrubber van RESION maak je flexibele mallen die zelfs de kleinste details overnemen. Denk aan fijne patronen, letters of een zelfgeprint 3D-figuur. Bovendien is dit siliconenrubber onafhankelijk getest op geschiktheid voor voedselcontact.
In dit artikel laten we zien hoe je zelf een chocolademal maakt en deze vervolgens gebruikt om chocolade te gieten. Ook leggen we uit waar je op moet letten en welk siliconenrubber je het beste kunt gebruiken.
Maak je eigen chocolademal
Er zijn natuurlijk genoeg kant-en-klare chocolademallen te koop. Maar misschien wil je juist iets maken wat nergens verkrijgbaar is. Een chocoladereep met een bedrijfslogo bijvoorbeeld, of bonbons in een bijzondere vorm. Door zelf een siliconenmal te maken, bepaal je helemaal zelf hoe jouw chocolade eruit komt te zien. Siliconenrubber is hiervoor erg handig. Het neemt kleine details nauwkeurig over en blijft na uitharding flexibel. Daardoor kun je de mal voorzichtig buigen om de chocolade eruit te halen. Ook kun je een goedgemaakte mal steeds opnieuw gebruiken.
Voor de meeste chocolademallen adviseren we RESION siliconen gietrubber Shore 15. Deze siliconen is soepel genoeg om ook wat ingewikkeldere vormen gemakkelijk te lossen. Bovendien is deze siliconenrubber onafhankelijk getest door TÜV SÜD op geschiktheid voor voedselcontact. Hierdoor is het siliconenrubber geschikt voor het maken van chocolademallen en andere voedseltoepassingen, mits je de verwerkingsinstructies en voorwaarden voor voedselcontact volgt.
Wat heb je nodig om zelf chocolade te maken?
Om zelf aan de slag te gaan, heb je eerst een aantal materialen nodig voor het maken van de siliconenmal.
Voor de het maken van de siliconen mal:
- RESION siliconen gietrubber Shore 15.
- Een moedermodel (de vorm die je wilt namaken).
- Bekisting voor de siliconenmal.
- Digitale weegschaal.
- Mengbekers en mengspatels.
- Nitril handschoenen.
Voor het maken van de chocolade:
- Couverturechocolade naar keuze (chocolade van hogere kwaliteit die extra cacaoboter bevat).
- Een hittebestendige kom en een pan.
- Een keukenthermometer.
- Eventueel een spuitzak en schraper.
Stap 1. Het ontwerp en de bekisting maken
Voordat je siliconen gaat mengen, heb je een moedermodel nodig. Dit is de vorm die je uiteindelijk in chocolade wilt namaken. Hiervoor kun je bijvoorbeeld een 3D-geprint ontwerp, kunststof figuur, metalen voorwerp of zwavelvrije boetseerklei gebruiken.
Zorg dat het moedermodel schoon, droog en zo glad mogelijk is. Siliconenrubber neemt namelijk ook kleine oneffenheden en printlijnen over. Let erop dat sommige materialen of coatings de uitharding kunnen verstoren. Test onbekende materialen daarom vooraf.
Plaats het moedermodel vervolgens in een bekisting. Dit is een soort bakje of rand waarbinnen je de vloeibare siliconen giet. Laat rondom het model voldoende ruimte over, zodat je mal straks stevige wanden heeft. Je kunt zelf een bekisting maken van bijvoorbeeld hout of plexiglas of kiezen voor onze herbruikbare bekisting voor siliconen mallen.
Stap 2. Siliconenrubber mengen en gieten
Nu kunnen we de siliconenmal gaan maken.
- Platinum siliconen bestaat uit twee componenten die je mengt in een verhouding van 1:1 op gewicht. Dat maakt het afwegen gelukkig vrij eenvoudig. Wil je bijvoorbeeld 200 gram siliconenrubber maken? Dan gebruik je 100 gram component A en 100 gram component B.
- Meng beide componenten ongeveer 3 minuten rustig maar goed door elkaar. Vergeet daarbij niet om langs de bodem en zijkanten van de mengbeker te schrapen.
- Giet het mengsel daarna over in een schone mengbeker en meng nogmaals.
- Vervolgens giet je het siliconenrubber langzaam in de bekisting. Doe dit bij voorkeur vanuit één punt en laat het materiaal rustig rondom je ontwerp vloeien. Zo voorkom je zoveel mogelijk luchtbellen.
- Je hebt bij 20°C ongeveer 45 minuten verwerkingstijd. Dat geeft je voldoende tijd om zorgvuldig te werken.
Stap 3. De siliconenmal laten uitharden
Laat de bekisting op een vlakke ondergrond staan en geef het siliconenrubber de tijd om uit te harden. Bij een temperatuur van ongeveer 20°C is het siliconenrubber van RESION na ongeveer 8 uur kleefvrij uitgehard.
Je kunt daarna voorzichtig de bekisting verwijderen en het moedermodel uit de siliconenmal halen. Als alles goed is gegaan, zie je dat de kleinste details netjes zijn overgenomen. Controleer voordat je de mal voor levensmiddelen gebruikt of de siliconen volledig zijn uitgehard volgens de productinstructies en de voorwaarden uit de voedselcontactverklaring.
Stap 4. Post-cure: de siliconenmal geschikt maken voor voedselcontact
Wil je jouw siliconenmal gebruiken voor chocolade of andere levensmiddelen? Dan is na de normale uitharding nog een aanvullende warmtebehandeling nodig. Dit noemen we een "post-cure". Tijdens deze behandeling worden achtergebleven vluchtige stoffen verder verminderd, zodat de siliconenmal aan de gestelde eisen voor voedselcontact kan voldoen.
Voor RESION siliconenrubber adviseren we als algemene richtlijn de volgende werkwijze:
- Laat het siliconenrubber eerst volledig uitharden en verwijder het moedermodel uit de mal.
- Plaats de siliconenmal gedurende 4 uur in een oven op 200°C.
- Gebruik hiervoor een goed geventileerde oven die geschikt is voor deze warmtebehandeling.
- Laat de mal na de behandeling volledig afkoelen.
- Maak de mal schoon met warm water en een mild afwasmiddel. Spoel goed na en laat volledig drogen voordat je de mal gebruikt.
Stap 5. Chocolade smelten en tempereren
Je siliconenmal is klaar. Tijd om de chocolade erbij te pakken!
Voor het maken van bonbons en chocoladerepen kun je het beste couverturechocolade gebruiken. Deze chocolade is goed vloeibaar en daardoor prettig om in mallen te gieten. Het is wel belangrijk om de chocolade eerst goed te tempereren (het gecontroleerd verwarmen en afkoelen van chocolade om de vetkristallen in de cacaoboter te stabiliseren). Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar met een thermometer en een beetje geduld kom je een heel eind. Door chocolade op de juiste manier te verwarmen en af te koelen, krijgt deze na het opstijven een mooie glans en een stevige 'knak' als je er een stukje van afbreekt.
Een veelgebruikte methode is het smelten van ongeveer twee derde van de chocolade au bain-marie. Daarna voeg je beetje bij beetje de resterende, fijngehakte en correct getempereerde chocolade toe terwijl je blijft roeren. De juiste temperatuur verschilt per chocoladesoort. Bekijk in de onderstaande tabel de richtwaarden:
| Chocoladesoort | Smelten | Verwerken |
|---|---|---|
| Pure chocolade | 45-50 °C | 31-32 °C |
| Melkchocolade | 40-45 °C | 29-30 °C |
| Witte chocolade | 40-45 °C | 28-29 °C |
Stap 6. De chocolademal vullen
Als de chocolade goed getempereerd is, kun je de mal gaan vullen.
- Zet de siliconenmal op een vlakke ondergrond. Bij grotere mallen is het handig om er een stevige plaat of een dienblad onder te leggen. Zo kun je de mal straks verplaatsen zonder dat deze doorbuigt.
- Giet de chocolade voorzichtig in de vorm. Gebruik eventueel een spuitzak als je kleine bonbons of vormen met veel details maakt.
- Tik daarna een paar keer zachtjes tegen de mal. Hierdoor komen eventuele luchtbelletjes naar boven. Vooral bij fijne letters en ingewikkelde patronen is dit belangrijk. Je wilt natuurlijk niet dat er straks een stukje van je logo ontbreekt doordat er een luchtbel in de mal zat.
- Verwijder overtollige chocolade met een schraper, zodat de onderkant mooi vlak wordt.
Stap 7. Chocolade uit de mal halen
Laat de chocolade rustig opstijven op een koele, droge plek. Hoe lang dat duurt, hangt onder andere af van de soort chocolade en de dikte van je ontwerp.
Is de chocolade helemaal stevig? Dan kun je deze voorzichtig uit de mal halen. Dit is precies waar de flexibiliteit van Shore 15 goed van pas komt. Je kunt de siliconenmal een beetje ombuigen om de chocolade los te maken. Vooral bij vormen met fijne details is dat een groot voordeel. Probeer niet te veel kracht te zetten. Dunne uitstekende delen van chocolade kunnen gemakkelijk afbreken.
Goed om te weten: professionele chocolatiers gebruiken voor zeer glanzende chocolaatjes vaak harde polycarbonaatmallen. Siliconenmallen zijn juist interessant wanneer je bijzondere, gepersonaliseerde of lastig te lossen vormen wilt maken. De uiteindelijke glans hangt onder andere af van het moedermodel en hoe goed de chocolade is getempereerd.
Shore 15 versus Shore 40 voor chocolademallen
Bij Polyestershoppen hebben we verschillende soorten siliconenrubber. Voor het maken van chocolademallen zijn vooral Shore 15 en Shore 40 interessant. Het verschil zit in de hardheid van het materiaal.
- Shore 15: flexibel en gemakkelijk te lossen
Shore 15 is onze aanrader voor de meeste chocolademallen. De siliconen zijn soepel en daardoor prettig voor bonbons, kleinere figuren en vormen met veel details. Je kunt de mal gemakkelijk buigen om de chocolade eruit te halen, zonder dat je veel kracht hoeft te zetten. - Shore 40: stevig en vormvast
Wil je een grotere chocolademal maken die goed zijn vorm moet behouden? Dan kun je kiezen voor siliconen gietrubber Shore 40. Deze siliconen zijn een stuk steviger (stugger). Dat is bijvoorbeeld handig voor grote chocoladerepen of ontwerpen waarbij de afmetingen zo constant mogelijk moeten blijven.
Beide producten zijn onafhankelijk getest door TÜV SÜD op geschiktheid voor voedselcontact. De testcertificaten en overige documentatie hierover kun je vinden op de productpagina's van de siliconen gietrubbers. Heb je verdere vragen over de voedselveiligheid van onze siliconen? Neem dan gerust contact op met onze specialisten!
Zo houd je jouw chocolademal mooi
Een zelfgemaakte siliconenmal kun je gelukkig vaker gebruiken. Met een beetje onderhoud gaat deze behoorlijk lang mee. Maak de mal na gebruik schoon met warm water en een mild afwasmiddel. Gebruik liever geen schuursponsjes of scherpe voorwerpen. Daarmee kun je kleine beschadigingen veroorzaken die je later weer terugziet in je chocolade.
Laat de mal goed drogen en bewaar hem op een schone, stofvrije plek. Gebruik je de mal voor chocolade? Houd hem dan ook echt apart voor levensmiddelen. Een mal die je eerder hebt gebruikt voor epoxy, polyester of andere chemische producten kun je beter niet meer voor voedsel gebruiken.
Zelf aan de slag met zelfgemaakte chocolademallen!
Een chocolademal maken is een superleuk project waarbij je veel vrijheid hebt. Wij wensen je veel plezier met dit leuke (en vooral lekkere) project! Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen? Neem dan gerust contact op met onze klantenservice. Wij geven je graag vrijblijvend advies! Meer weten over voedselveilig siliconenrubber? Lees dan ook onze handleiding voor het maken van voedselveilige siliconenmallen.
